Terugdenkend aan vroeger weet ik nog goed dat ik als kind op de basisschool en later op het voortgezet onderwijs in de klas zat met het gevoel dat er iets niet helemaal klopte, alsof ik er niet op m’n plek was. Het vreemde was dat ik niet de enige was.

Nu, zo’n twintig jaar later, begrijp ik waarom. Het systeem waarin ik opgroeide en wat vandaag de dag nog immer geldt, resoneert niet met de van nature bedoelde gang van zaken. Het systeem is hopeloos verouderd, compleet uit balans en zit vol mankementen.
Hieronder leest u waarom ik denk dat het tijd is voor een nieuwe samenleving.

Perspectief

In de jaren na mijn schooltijd ontwikkelde zich bij mij een voortdurende speurtocht naar antwoorden op vragen als waarom de dingen zo zijn zoals ze zijn, en waarom niet anders. Waarom ik in het kennelijk ruime assortiment opleidingen er niet eentje kon vinden die me écht interesseerde, en waarom ik geen flauw idee had wat voor baan ik voor de rest van mijn leven zou moeten uitoefenen.

Ik begon er langzaam maar zeker een hobby van te maken om zo’n beetje alle schijnbaar voor de hand liggende zaken in twijfel te trekken. Vaak stelde ik mezelf de vraag “wat als…“, een goede gewoonte (zo leerde ik gaandeweg) welke ik tot op de dag van vandaag aanhoud. En alhoewel me dit als jongere lang niet altijd in dank werd afgenomen, heeft het me iets ontzettend waardevols gegeven: perspectief.

‘Normaal’

In mijn volwassen jaren, en vooral de afgelopen paar jaar, heeft mijn persoonlijke speurtochtje geleid tot interessante realisaties. Vele daarvan vroegen enige gewenning om te accepteren, waar andere direct volstrekt logisch leken.

De allerbelangrijkste hiervan is misschien wel dat de mens de neiging lijkt te hebben zaken simpelweg te accepteren zoals ze zijn, en het huidige samenlevingssysteem hier feilloos op af is gestemd. Hierdoor doen de meeste mensen het met wat het systeem ze biedt en leven ze hun leven zoals datzelfde systeem dat voor hun heeft uitgestippeld: ze volgen onderwijs en proberen hier zo goed mogelijk te scoren, solliciteren naar een baan die hun de meeste carrièrekansen biedt, betalen netjes hun belasting, hypotheek en ziektekosten, kijken het nieuws en bespreken dit op het werk, enzovoort.

Voor een boel mensen lijkt dit ook niet meer dan normaal. Wanneer dit ter discussie wordt gesteld, hoort men veelal de wedervraag “Maar iedereen werkt toch?” of “We moeten toch allemaal belasting betalen?” en ook “Zo is het toch overal?”, “Dat is toch normaal?”.

De ‘Moderne Samenleving’

Maar als we echt even heel erg kritisch kijken naar de manier waarop ons leven (of in ieder geval het leven van de gemiddelde mens) is ingericht, dan zien we toch een paar twijfelachtige zaken en rijzen er een paar zeer kritische vragen. Zoals:

  • Is het wel zo vanzelfsprekend dat we, ondanks het feit dat we menen dat elk mens uniek is, in grote lijnen allemaal hetzelfde uitgestippelde traject volgen, van basisschool tot aan ons pensioen?
  • Hoe kan het toch dat zoveel leerlingen niet weten welke richting ze moeten kiezen voor hun studie, of het moeilijk hebben op school?
  • Waarom lijkt het de meeste mensen toch nooit te lukken om echt volledig uit de schulden te komen?
  • Waarom is het dat biologisch voedsel in Nederland duurder is dan ‘normaal’ voedsel, als het gezonder is?
  • Hoe kan het dat zo’n beetje alles in ons leven eigenlijk in het teken lijkt te staan van geld?…
  • Waarom heb ik altijd te weinig tijd voor dingen die ik écht leuk vind?
  • Wie heeft eigenlijk voor mij bepaald dat ik het overgrote deel van m’n leven moet besteden aan werken om een salaris te verdienen wat ik voor het grootste deel weer af moet staan zodat ik de hypotheek kan betalen voor het huis waar ik het grootste deel van de week niet eens ben, de belasting kan betalen, en de auto die ik nodig heb om op mijn werk te komen?…
  • Het kan toch niet zo zijn dat een mens geboren in de ‘moderne westerse wereld’ eigenlijk geen andere keus heeft dan het leven van een leven zoals hierboven beschreven?…

Waarom het tijd is

We weten allemaal wel dat de zaken in de wereld niet evenredig zijn verdeeld. Wij Nederlanders schijnen te leven in het meer welvarende deel van de wereld, terwijl anderen het met een fractie van ons inkomen moet zien te doen. Wij hebben gezondheidszorg, verzekeringen, sociale ‘zekerheden’, arbeidsvoorwaarden, verwarming, eten op de tafel, en ga zo maar door. We gebruiken deze zaken maar al te vaak om aan te geven hoe goed wij het hier hebben, en dus eigenlijk niet mogen zeuren.

Maar kijk ook hier nu eens kritisch naar. Want hoe kan het eigenlijk dat wij zoveel weelde hebben, terwijl anderen veel te weinig hebben? Hoe kan het dat er jaarlijks vele malen meer aan oorlogsvoering wordt uitgegeven dan aan armoedebestrijding? Hoe kan het bijvoorbeeld dat er in de VS ruim tweemaal zoveel woningen leegstaan dan er daklozen zijn, terwijl deze daklozen met harde hand uit leegstaande woningen en zelfs publieke plekken worden geweerd? Hoe kan het dat staatsschulden alsmaar groter lijken te worden?

Wist u dat ruim 90% procent van het wereldwijde kapitaal in handen is van minder dan 10% van de globale bevolking, en dat de overige 10% van al het geld verdeeld moet worden onder de resterende 90% van de bevolking? Wat klopt daar niet?…

Er zijn nogal wat dingen die niet lijken te kloppen aan het huidige systeem, zoveel lijkt duidelijk. Ik ben ervan overtuigd dat de meesten van ons zich dit ook wel beseffen, ook al durft niet iedereen openlijk de status quo ter discussie te stellen. Bovendien is het moeilijk voor te stellen dat het misschien wel anders kan. We weten anders niet beter dan dit?… Dat kan zijn, maar dat wil niet zeggen dat het niet kan, integendeel.

Nieuwe Samenleving

Er zijn zeker wel alternatieven voor het huidige op geld gebaseerde systeem. Er staat immers ook nergens in steen geschreven dat een op geld en rente gebaseerd systeem de enige manier is voor de mensheid om te blijven bestaan. En hoe raar sommige mensen je ook aan mogen kijken als je noemt dat een samenleving zonder geld ook zou kunnen werken, is dit wel degelijk een mogelijkheid. Ubuntu Contributionism is een voorbeeld van een praktische inrichting van zo’n samenleving.

Sterker nog: ik ben ervan overtuigd dat het de énige manier is om de mensheid en onze planeet een toekomst te garanderen. Het huidige systeem is gebaseerd op schuld, rente en consumptie en is daarmee per definitie eindig. Het kool, gas en olie in de grond raakt immers een keer op, alle bomen zijn een keer omgezaagd, en de oceanen zijn een keer verontreinigd ‘beyond the point of no return’. Dit duurt minder lang dan de meeste mensen denken; er zijn vooruitzichten dat we binnen nu en tien jaar op een kritiek punt belanden.

Als we op dat punt komen, zal er toch het een en ander moeten veranderen. Maar waarom zouden we wachten tot alles naar de kloten is?

Ik kan u een eindeloze stroom aan argumenten presenteren waarom een samenleving zonder geld en politiek zoals we dat nu kennen een zeer levensvatbare optie is, maar daar gaan we een andere keer op in. Voor nu zou ik u willen vragen de onderstaande video te kijken.

Deze video heeft voor mij een bewustzijnsverschuiving teweeggebracht, en betekende wat dat betreft een keerpunt in mijn leven en de manier waarop ik de wereld in kijk. De simpele filosofie die in dit filmpje wordt aangehaald somt eigenlijk op waar het allemaal om draait.

Ik hoop uit de grond van mijn hart dat u tot dezelfde realisaties komt na het zien van deze prachtige (korte) film. Ik wens u in ieder geval veel plezier.